Spring naar inhoud

Burgers en de overheid; Js 45,1.4-6; 1 Tess 1,1-5b; Mt 22,15-21

18 oktober 2020

Jesaja noemt Cyrus – de koning van de Perzen – de gezalfde van de Heer. Een vreemde overheerser de titel van messias geven is opmerkelijk. Cyrus maakt geen deel uit van Gods uitverkoren volk. Hij is wel degene die het volk van Israël bevrijdt uit de ballingschap door de Babyloniërs te verslaan. Ook het vaatwerk van de tempel keert weer naar Jeruzalem terug. En het is onder de heerschappij van de Perzen dat de tempel herbouwd wordt. Maar ondanks dat alles blijft Cyrus een ongewenste vreemde overheerser. Ook vreemde overheersers en dictators doen soms goede dingen. Maar hoever kun je gaan in het verwelkomen van een vreemde overheerser of van een leider die zich steeds meer als een dictator gedraagt? Hoe opportunistisch mag je zijn? Hoe blij kunnen we zijn met de huidige autoritaire leiders die in de ogen van christenen soms ook goede dingen doen? Ook Jezus wordt geconfronteerd met een vreemde overheerser. Moet je belasting betalen aan de Romeinse keizer? Moeten wij in onze tijd onderdanig zijn aan een onwettige regering? Moeten we überhaupt doen wat de regering van ons vraagt en ons voorschrijft?

In Nederland hebben we niet te maken met een onwettige regering en ook niet met leiders die zich steeds meer autoritair gaan gedragen, zoals we in aantal andere landen zien gebeuren. Desondanks zien we dat vele mensen er moeite mee hebben om het gezag van de regering te aanvaarden als zij zelf een andere mening hebben over het gevoerde beleid. Het eigenbelang en de eigen mening blijken vaak de enige criteria te zijn.

Wat leert de Kerk ons hierover? In de Catechismus van de Katholieke Kerk is een aantal artikelen (2234-2246) gewijd aan plaats van de overheid in de burgerlijke samenleving. Hierin gaat het over de plichten van de overheid en de plichten van de burgers. Zij die gezag uitoefenen, moeten dit doen als dienaar. Niemand mag iets opleggen dat in strijd is met de menselijke waardigheid of met fundamentele rechten. Ieders vrijheid en verantwoordelijkheid moet bevorderd worden. Het gaat om het bevorderen van de vrede en het algemeen welzijn.

Burgers moeten de overheden respecteren. Het is de plicht van de burgers om samen met de overheid bij te dragen aan de vrede en aan het algemeen welzijn. Hiertoe behoren ook het betalen van belasting en het gebruik maken van het stemrecht. Bij loyale medewerking hoort ook het recht en zelfs de plicht om gegronde kritiek uit te oefenen als de overheid niet naar behoren handelt. De burger is verplicht om de voorschriften van de overheid niet te volgen als zij ingaan tegen de fundamentele rechten van de mens of tegen de leer van het Evangelie. Hier refereert de Catechismus aan de Evangelietekst van vandaag: “Geeft dan aan de keizer wat de keizer toekomt, en aan God wat God toekomt.” In het boek Handelingen der Apostelen lezen we: “Men moet aan God meer gehoorzamen dan aan de mensen.” (Hnd 5,29) Zelfs gewapend verzet tegen de eigen overheid is soms toegestaan.

Tenslotte lezen we in deze artikelen dat rijkere landen de plicht hebben zoveel mogelijk onderdak te verlenen aan vreemdelingen die op zoek zijn naar veiligheid en levensonderhoud. Gezien de rijkdom van ons land is dit een zaak waar we de plicht hebben ons kritische geluid richting de overheid te laten horen.

Op vele andere gebieden mogen we in dit land wel iets meer respect voor onze overheden hebben. Veelvuldig geklaag en wantrouwen creëren een cultuur van disrespect. In een dergelijke respectloze cultuur moeten we ons niet verbazen over intimidatie en gewelddadig gedrag ten opzichte van hulpverleners en ten opzichte van andere vertegenwoordigers van het gezag. Gefundeerde kritiek gebaseerd op wederzijds respect en vertrouwen bouwt onze samenleving op. Ongefundeerd klagen, zeuren en wantrouwen breekt haar af. In een democratie zijn we samen verantwoordelijk voor het geheel. Dat vraagt dat ieder in zijn eigen situatie zich verantwoordelijk weet en doet wat er gevraagd wordt.

Als christenen mogen we er altijd nog wel een schepje bovenop doen wanneer het gaat om de vrede in de wereld en het welzijn van alle mensen. Het is vandaag Missiezondag. Overal vieren katholieke gelovigen in gebed en solidariteit hun wereldomvattende gemeenschap. Deze zondag collecteren we voor Missio. Het motto van dit jaar is ‘Gelukkig de vredestichters’. West-Afrika krijgt dit jaar de volle aandacht. Te midden van grote problemen als honger, armoede, terreur en de coronapandemie wil Missio er stemmen van hoop laten horen. Stemmen van mensen die ijveren voor de vrede, vrede tussen christenen en moslims en vrede tussen verschillende bevolkingsgroepen. Speciaal met hen zijn wij vandaag in gebed en solidariteit verbonden.

Leerling zijn van Jezus vraagt dat wij getuigen van ons geloof. Onze manier van doen en onze daden zijn daarbij veel overtuigender dan mooie woorden. Naast ons geven aan God en aan de keizer worden we ook geroepen te geven aan onze medemensen. Ook zij moeten in staat een goed leven te leiden. Amen.

From → Algemeen

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s