Spring naar inhoud

Heilige Laurentius van Rome: De voorkeursoptie voor de armen

De in Spanje geboren Laurentius leefde van ±225 tot ±258. Hij was een van de zeven diakens van paus Sixtus II. In die rol was hij de beheerder van het geld en ondersteunde daarmee de behoeftigen. Toen Sixtus gevangen genomen werd om onthoofd te worden, gaf hij Laurentius opdracht te vluchten om voor de schatten van de Kerk te zorgen. Snel daarna werd ook Laurentius opgepakt en moest hij de schatten van de Kerk naar de keizer brengen. Hij verkocht echter de heilige vaten en verdeelde de opbrengst ervan onder de armen. Na twee dagen kwam hij terug met alle armen en invaliden aan wie hij het geld van de Kerk had gegeven. De keizer kreeg te horen: “Dit zijn de schatten van de Kerk.” Daarna werd Laurentius levend geroosterd. Laurentius is de patroon van het bisdom Rotterdam, dat dit jaar 70 jaar bestaat. In dat kader is er dit jaar speciale aandacht voor onze patroonheilige.

“Dit zijn de schatten van de Kerk”. Deze uitspraak herinnert ons eraan dat de Kerk de zorg voor de armen nooit mag verwaarlozen. Zij geeft uitdrukking aan de voorkeursoptie voor de armen. Paus Leo XIV schrijft in ‘Dilexi te’: “De voorkeursoptie voor de armen, de liefde van de Kerk voor hen…, is essentieel voor de Kerk en maakt deel uit van haar constante traditie, en motiveert haar aandacht te besteden aan een wereld waarin, ondanks de technisch-economische vooruitgang, de armoede gigantische vormen aan dreigt te nemen.” (DT 110) Eerder schreef paus Johannes Paulus II: “God heeft de aarde aan de hele mensheid gegeven om alle leden in hun levensonderhoud te voorzien zonder iemand uit te sluiten of te bevoorrechten.” (CA 31) Paus Franciscus voegde daaraan toe: “dat de christelijke traditie nooit het absolute en onaantastbare recht op privé-eigendom heeft erkend en dat ze de sociale functie van elke vorm van privébezit altijd heeft benadrukt. Het principe van het gemeenschappelijke gebruik van de geschapen goederen is het eerste principe van de gehele sociaal-ethische orde. Het is een natuurlijk, oorspronkelijk en prioritair recht. (…) Het recht op privé-eigendom kan alleen beschouwd worden als een secundair natuurlijk recht dat afgeleid is van het beginsel van de universele bestemming van de geschapen goederen.” (FT 120) De kerkvader Johannes Chrysostomos (±347‑407) vatte het zo samen: “Je eigen goederen niet delen met de armen, is hen bestelen en het leven ontnemen. De goederen die we bezitten zijn niet van ons, maar van hen.” Of in de woorden van paus Gregorius de Grote (±540-604): “Als we de armen geven wat ze nodig hebben, geven we niet zozeer iets van onszelf, maar geven we hen terug wat van hen is.”

Artikel in de Weekbrug van de Hartebrugkerk 22-11-2026

Oud-zijn in deze tijd 2: Verbond en dialoog tussen generaties

Op 2 maart 2022 sprak paus Franciscus over de noodzaak van het verbond en de dialoog tussen generaties. Tegenwoordig leven wij mensen langer dan ooit. De lange levensduur helpt ons de zin van het leven in zijn geheel beter te leren kennen. De paus stelt: “De zin van het leven bestaat niet slechts op volwassen leeftijd, vanaf 25 tot 60 jaar. De zin van het leven is alles, van geboorte tot dood en je zou bij machte moeten zijn om met allen in gesprek te gaan, ook gevoelsmatige relaties met allen te hebben, zo zal volwassenheid rijker en sterker zijn. En het geeft ons ook de zin van het leven als geheel. Moge de Geest ons de wijsheid en de kracht schenken voor deze verandering: er is een verandering nodig.”

De ouderdom brengt een zekere traagheid met zich mee. Maar traagheid is geen stilstand. We moeten ons minder laten opjagen door de macht van de klok en tijd maken voor aandacht voor elkaar. Traagheid opent ruimte voor de zin van het leven. Gehaastheid sluit deze volgens de paus juist af: “De sleutelzin is deze ‘tijd verliezen’. Aan ieder van jullie stel ik de vraag: ben jij in staat tijd te verliezen, of ben je steeds opgejaagd door de snelheid? Ben je in staat tijd te verliezen met grootouders, met ouderen? Ben je in staat tijd te verliezen door met je kinderen te spelen, met de kleinen? Denk even na. Dit geeft aan ieder van ons opnieuw de liefde voor ons kwetsbare leven, door de weg te versperren aan de obsessie van de haast, die het gewoonweg verslindt. De traagheid van de ouderdom is een onmisbare bron om de zin van het leven te vatten. (…) Wijsheid vraagt ‘tijdverlies’. Als je naar huis terugkeert en met je kind ‘tijd verliest’ dan is de gegeven aandacht van fundamenteel belang voor de samenleving. En wanneer je naar huis terugkeert en opa of oma treft die misschien niet zo helder meer denkt of wat moeizamer spreekt, en je blijft met hem of haar ‘tijd verliezen’, dan versterkt dit ‘tijd verliezen’ de mensheid.”

De verbondenheid van de generaties is onmisbaar. Een samenleving waarin de verschillende generaties niet met elkaar spreken is een onvruchtbare samenleving, een samenleving die niet naar de toekomst kijkt maar alleen naar zichzelf. Als er geen dialoog is tussen jongeren en ouderen blijft elke generatie afgezonderd en kan zij haar boodschap niet doorgeven. Jongeren die niet verbonden zijn met hun wortels, krijgen geen kracht en groeien slecht. Daarom moeten we de dialoog tussen de generaties zoeken. Met de verbondenheid tussen de generaties wordt het bestaan van iedereen menselijker.

Artikel in de Weekbrug van de Hartebrugkerk 08-11-2026

Oud-zijn in deze tijd 1: Oud zijn is even belangrijk en mooi als jong zijn!

In het voorjaar van 2022 sprak paus Franciscus tijdens de wekelijkse algemene audiëntie over de zin en de waarde van de ouderdom. Nooit is het aantal ouderen zo groot geweest, nooit is ook de dreiging van uitsluiting groter geweest dan tegenwoordig. Daarmee is ouderdom een belangrijk onderwerp dat onze aandacht vraagt. Hoe gaan mensen van verschillende leeftijden met elkaar om? Hoe waarderen we het menselijke leven in zijn geheel. De paus stelt de vraag: “Is er vriendschap, verbondenheid tussen de verschillende leeftijden van het leven of hebben scheiding en uitsluiting de overhand?” In een aantal artikelen zullen we stilstaan bij oud-zijn in deze tijd.

Tegenwoordig wordt zelfredzaamheid belangrijk geacht. Hiermee staat de jongvolwassene model voor iedereen. Het gaat om een individu dat altijd jong blijft. Alleen de jeugd bezit in dit denken de volle zin van het leven terwijl de ouderdom gezien wordt als de leegte ervan. De paus stelt: “Jeugd is zeer mooi, maar eeuwige jeugd is een zeer gevaarlijke begoocheling. Laten we ons dat herinneren. De verbondenheid tussen de generaties (…) is onze verloren schat en die moeten we terugvinden. Die moet teruggevonden worden, in deze wegwerpcultuur en in deze cultuur van de productiviteit.”

De profeet Joël leert ons: “Profeteren zullen uw zonen en uw dochters, uw ouderen zullen dromen krijgen.” (Jl 3,1). Volgens de paus betekent dit: “Als de ouderen weerstand bieden aan de Geest, door hun dromen in het verleden te begraven, dan kunnen jongeren niet meer zien wat ze moeten doen om de toekomst mogelijk te maken.” Hij vervolgt met: “Jongeren die niet langer de dromen van de ouderen bevragen, en alleen dromen zien die niet verder gaan dan hun neus lang is, hebben moeite met het dragen van hun heden en met het verdragen van hun toekomst. Als grootouders terugplooien in zwaarmoedigheid, zullen jongeren zich nog meer buigen over hun smartphone. Het scherm blijft misschien aan maar het leven dooft voortijdig. (…) Ouderen bezitten de rijkdom van het geleefde leven waarop ze elk ogenblik een beroep kunnen doen. Zullen ze alleen maar kijken naar de jongeren die hun visioen verliezen of zullen ze hen begeleiden en hun dromen aanwakkeren? Wat zullen de jongeren doen met de dromen van de ouderen?”

Paus Franciscus pleit voor het goede gesprek tussen de verschillende generaties. Zij moeten hun inzichten met elkaar delen. Zo kunnen de jongeren voortbouwen op het werk van de ouderen. In dialoog met elkaar vinden ze hun roeping en kunnen ze werken aan een betere wereld.

Artikel in de Weekbrug van de Hartebrugkerk 25-10-2026

Kerk in de wereld van deze tijd 2: Menselijke waardigheid

In de tweede catechese over de pastorale constitutie ‘Gaudium et Spes’ (Vreugde en Hoop) op 9 september sprak paus Leo XIV over de menselijke waardigheid. De waardigheid van de mens is geworteld in zijn identiteit. De mens is naar Gods beeld geschapen en is in staat God te kennen en lief te hebben. In de encycliek ‘Magnifica humanitas’ (Magnifieke menselijkheid) schrijft de paus: “Geschapen voor relaties, is elke mens door God bedoeld en gewild om in gemeenschap te treden met Hem, met anderen en met de schepping. Menselijke waardigheid hangt niet af van iemands bekwaamheden, bezit of status, en ook niet van de juiste en de verkeerde keuzes die iemand gemaakt heeft. Het is een geschenk, een blijk van Gods oneindige liefde.” (MH 50)

Het gaat niet alleen om de waardigheid van iedere mens. Het gaat ook om de waardigheid van heel de mens. Het gaat om ziel én lichaam, om alle denken en doen vanaf het eerste begin tot het laatste moment van het leven. Wij zijn begiftigd met de gaven van verstand om de waarheid te zoeken, van geweten om onze roeping te kennen en van vrijheid om het goede te kiezen. Alleen door Christus begrijpen wij dat persoon zijn relatie inhoudt en dat wij geroepen worden tot zelfgave aan God en aan de anderen. In onze omgang met anderen mag de ander nooit een middel zijn. Iedere mens is altijd een doel. Dus we kunnen mensen niet zien als proefkonijn, als kanonnenvlees, als lustobject, als kostenpost, als productiefactor of als consument. Altijd moeten wij voor ogen hebben dat de ander een mens is.

Citerend uit ‘Gaudium en spes’ (GS 13) stelt de paus: “De menselijke waardigheid is toevertrouwd aan de verantwoordelijkheid van iedere mens. Tegelijkertijd vraagt het ook om solidariteit en onderlinge zorg om ons te verdedigen tegen de vele valse voorstellingen en manipulaties die steeds ons beeld van de waardigheid vertroebelen en de realisatie van ieders waardigheid in de weg staan. De mens is in zichzelf verdeeld. Daardoor vertoont heel het menselijk leven, zowel individueel als collectief, het beeld van een strijd, een dramatische strijd tussen goed en kwaad, tussen licht en duisternis. Deze kwetsbare en beperkte menselijke conditie kunnen we echter met hoop bekijken. De Heer zelf is gekomen om de mens te bevrijden en hem te versterken door hem innerlijk te vernieuwen en door de vorst van deze wereld, die hem in de slavernij van de zonde gevangen hield, buiten te werpen.”

Zie voor de gehele tekst in diverse talen, maar niet in het Nederlands: www.vatican.va.

Artikel in de Weekbrug van de Hartebrugkerk 11-10-2026

Kerk in de wereld van deze tijd 1

Begin dit jaar koos paus Leo XIV als onderwerp voor de catechese tijdens de wekelijkse algemene audiëntie de geschriften van het Tweede Vaticaans Concilie. Hij wil ons hiermee de schoonheid en het belang van dit concilie laten herontdekken. De teksten zijn nog steeds actueel en het toepassen ervan is een voortgaande opdracht voor de Kerk. Ook vandaag de dag zoekt de Kerk de dialoog met alle mensen van goede wil om tot een rechtvaardiger broederlijker wereld te komen, een toekomst met meer gerechtigheid, liefde en vrede.

Op 2 september was de eerste catechese over de pastorale constitutie ‘Gaudium et Spes’ (Vreugde en Hoop) over de Kerk in de wereld van deze tijd. De openingswoorden van deze constitutie luiden: “De vreugde en de hoop, het leed en de angst van de hedendaagse mens, vooral van de armen en van alle lijdenden, zijn ook de vreugde en de hoop, het leed en de angst van Christus’ leerlingen; en er is niets echt menselijks, of het vindt weerklank in hun hart.” (GS 1) Hier wordt uitdrukking gegeven aan een wezenlijk aspect van de Kerk: haar pastorale karakter. Christus heeft ons menselijk leven gedeeld. Van de Kerk, van ons vraagt dat dat wij ons het leven van anderen tot het onze maken.

De paus verklaart: “Dit delen roept ons op alle passiviteit en onverschilligheid achter ons te laten gezien de huidige gebeurtenissen, de geschiedenis en het leven van mensen, speciaal gezien de snelle en omvangrijke veranderingen die we momenteel ervaren. We kunnen geen niet-betrokken toeschouwers blijven. We moeten juist met ons hart luisteren, onszelf laten uitdagen en betrokken raken. (…) ‘Gaudium et Spes’ leert: ‘De Kerk moet voortdurend de tekenen van de tijd bestuderen en ze in het licht van het Evangelie verklaren.’ (GS 4) (…) Christelijke solidariteit verplicht ons tot betrokkenheid met de realiteit en tot het ontmaskeren van de tegenstellingen die het persoonlijke en maatschappelijke leven in deze tijd tekenen.” Als voorbeelden noemt de paus hoe de steeds weer nieuwe mogelijkheden die de wetenschappelijke en technologische vooruitgang ons biedt, niet altijd leiden tot welvaart voor iedereen. Hoe het niet lukt de wetten van het maatschappelijk leven beter te begrijpen. Hoe ondanks een nog grotere overvloed aan rijkdom, mogelijkheden en economische macht dan in de dagen van het concilie een zeer groot deel van de wereldbevolking nog steeds door honger en gebrek gekweld wordt. Hoe nog steeds een algemeen gedeeld bewustzijn dat de toekomst van de planeet op het spel staat, ontbreekt en hoe moeilijk het is van onze zelfgerichte consumptie los te komen. En hoe velen nog steeds de illusie hebben dat oorlog een effectief middel is om vrede te bewerken.

Zie voor de gehele tekst in diverse talen, maar niet in het Nederlands: www.vatican.va.

Artikel in de Weekbrug van de Hartebrugkerk 13-09-2026

Dialoog: Vrede vraagt ontmoeting

Vrede zij met u! In de ‘Boodschap op Wereldvredesdag 2026’ benadrukt paus Leo XIV: “Dit is de vrede van de verrezen Christus – een vrede die ongewapend is en ontwapenend, nederig en standvastig. Zij komt voort uit God, die ieder van ons onvoorwaardelijk liefheeft. (…) Christus is onze vrede. Hij is de Goede Herder die de dood heeft overwonnen en de muren van verdeeldheid tussen mensen heeft neergehaald.”

Stabiliteit en vrede
Ons politieke denken kent een merkwaardige tegenstrijdigheid: wij denken stabiliteit en vrede te bereiken met economische en militaire macht. We noemen dit denken zonder hoop een realistische benadering. De paus laat echter ander een geluid horen dan de politiek. In de encycliek ‘Manifica humanitas’ schrijft hij: “Om een beschaving van liefde op te bouwen moeten we de dialoog praktiseren, want dit is het belangrijkste instrument tot het samenleven van volkeren en naties en het alternatief voor een open conflict. (…) Dialoog is een heel normaal onderdeel van het menselijk bestaan en betreft niet alleen de relaties tussen landen. Het gaat om het aanknopen van broederschap te oefenen door te luisteren, door openhartigheid, door tijd voor elkaar vrij te maken en zelfs verloren tijd met elkaar door te brengen.”

Aan het begin van zijn pontificaat sprak hij: “De volkeren van onze wereld willen vrede en uit de grond van mijn hart roep ik hun leiders op: Laat ons elkaar ontmoeten, laat ons praten, laat ons onderhandelen! Oorlog is nooit onvermijdelijk. Wapens kunnen en moeten zwijgen. (…) Onze buren zijn niet op de eerste plaats onze vijanden maar onze medemensen.”

Blijven geloven
Vrede is geen utopisch verhaal. De vrede die Jezus ons geeft, zet ons op de weg van een doorleefde innerlijke vrede, een vrede die opbloeit vanuit ons eigen hart. Deze innerlijke vrede doet ons op zoek gaan naar sociale vriendschap en dialoog. Zo leren wij ook mensen die niet op onszelf lijken, als onze broeders en zusters te zien.

Vrede vraagt hard werken. Het overbruggen van verschillen is moeilijk en gaat langzaam. Daarom zegt de paus: “We moeten het licht echter blijven zien en erin blijven geloven.” Vrede vraagt ontmoeting, verzoening en barmhartigheid. Alleen door de medemens te zien als een mens met door God gegeven menselijke waardigheid, als een persoon geheel gelijkwaardig aan onszelf ligt de weg naar werkelijke vrede open.

Artikel in Magazine van het Bisdom Rotterdam: Tussenbeide, Najaar 2026

De toekomst van synodaliteit

Titel: De toekomst van synodaliteit: Hoe verder?
Auteurs: Kristin Colberg & Jos Moons SJ
Uitgever: Otheo, 2025
Prijs: € 24,99
ISBN: 978 90 85281 74 0
Aantal pagina’s: 270

In oktober 2021 begon het synodale proces. Paus Franciscus riep alle gedoopten op samen op weg te gaan en na te denken over de toekomst van de Kerk en zich in alle oprechtheid uit te spreken. Het synodale proces is een verdere uitwerking van de weg die door het Tweede Vaticaans Concilie is ingeslagen. Het is de heilige Geest die de Kerk leidt en zich uitspreekt in iedere gedoopte. De heilige Geest spreekt in ieder van ons. Door al onze ervaringen bij elkaar te brengen komen we samen tot een gelovig aanvoelen van wat de heilige Geest ons te zeggen heeft. Deze geloofszin (sensus fidelium) komt tot stand door in een synodaal proces van dialoog en gebed te luisteren naar de heilige Geest.

Een synodale Kerk is een missionaire Kerk. Het thema van het synodale proces is: gemeenschap, participatie en zending. Door naar elkaar te luisteren en onze ervaringen uit te wisselen leren we wat God van ons vraagt. Deze wijze van met elkaar omgaan is ook van belang in ons optreden naar buiten, in onze omgang met ongedoopten. De heilige Geest schenkt aan alle gedoopten genadegaven (charisma’s) om mee te werken aan de opbouw van de Kerk. Iedere gedoopte draagt als lid van de gemeenschap verantwoordelijkheid. We zijn allen deel van het Lichaam van Christus.

Na verschillende ronden van wereldwijde raadpleging is er een verrassend eensgezind beeld ontstaan van welke zaken aandacht vragen. Het zijn de behoefte aan vorming van alle gedoopten, het verlangen naar een meer gastvrije Kerk, synodaliteit als primair kenmerk van de Kerk, de centrale plaats van de liturgie en de rol van vrouwen. Alle resultaten zijn bijeengebracht in de afsluitende synode in oktober 2024, waaraan niet alleen bisschoppen maar ook leken waaronder vrouwen deelnamen en stemrecht hadden. Het slotdocument van deze synode vormt de basis voor de verdere vormgeving van de synodaliteit van onze Kerk.

Kristin Colberg en Jos Moons SJ schreven een zeer toegankelijk boek: De toekomst van synodaliteit: Hoe verder? Hierin komen in deel I de volgende onderwerpen aan de orde: De theologische basis van synodaliteit, de historische ontwikkelingen, het verloop van het synodale proces, de onderwerpen die hierin naar boven kwamen. In deel II wordt vooruit gekeken. Wat is er nodig om tot een synodale Kerk te komen? Wat vraagt dit van ieder van ons in onze manier van doen? Welke mogelijkheden zijn er voor hervorming van kerkelijke structuren?

Het inspirerende boek is een aanrader voor ieder die meer over synodaliteit wil weten en voor ieder die met de eigen mogelijkheden een bijdrage wil leveren aan de verdere opbouw van een missionaire en synodale Kerk.

Dertien profetieën toegepast in het dagelijks leven

Titel: Dertien profetieën toegepast in het dagelijks leven
Auteur: Javed Masih
Uitgever: Calidris, 2026
Prijs: € 19,99
ISBN: 978 94 93500 32 7
Aantal pagina’s: 131

Javed Masih schrijft over dertien profetieën uit het Oude Testament en over de mogelijkheid deze teksten in je eigen leven toe te passen. Daarbij maakt hij gebruik van zijn eigen ervaringen.

Belangrijke thema’s zijn ‘omgaan met tegenslag, pijn en verdriet’, ‘Gods nabijheid in je leven ervaren’ en ‘er zijn voor je naaste’. God is er in vreugde en verdriet. “God is echt, God houdt van ons en God heeft ons het ultieme geschenk gegeven van zijn aanwezigheid in ons leven. (…) Vaak sluiten wij onze ogen voor de waarheid of luisteren we niet goed genoeg, terwijl we pas echt begrijpen wat God ons wil laten zien als we openstaan voor zijn boodschap.” Onze hoop richten wij op Jezus Christus: “De hoop van God in Christus. We moeten deze hoop aan de wereld aanbieden om vreedzame verandering in onze samenleving te brengen.” Geloof, hoop en liefde zetten ons op het spoor er voor anderen te zijn: “We kunnen God aanbidden door anderen te dienen, medeleven te tonen en zijn aanwezigheid in hun leven te brengen, juist in moeilijke omstandigheden.”

De dertien hoofdstukken hebben steeds een vaste indeling. Na de tekst van de profetie volgt er een beschrijving van de context waarin de profetie werd gedaan. Vervolgens een uitleg van het gebruik van deze profetie in het Evangelie volgens Matteüs. Hierna beschrijft Masih een ervaring uit zijn eigen leven waarin hij deze tekst herkent. Elk hoofdstuk eindigt met een aantal punten en vragen ter overweging en tenslotte een gebed.

Javed Masih is geboren in Pakistan waar hij onder meer pastoraal werker was. In 2014 vluchtte hij naar Nederland. Nu werkt hij bij het COA. Hij woont in Leiden en is lid van de parochie HH. Petrus en Paulus.

Met dit boek nodigt Masih ons uit tot een persoonlijke reflectie. Daarnaast is het ook een goede mogelijkheid om het samen met anderen te lezen en erover te praten. Het helpt ons op onze weg door het leven, een weg van geloof, hoop en liefde.

Ter afsluiting een van de gebeden:
“Heer, dank u dat u altijd bij ons bent.
Help me om uw liefde te voelen in mijn leven.
Geef me moed om anderen te
Helpen zoals u dat doet.
In Jezus’ naam. Amen.”

Ook gepubliceerd als weekbrief op https://hhpp-oost.nl/2026/07/22/weekbrief-regio-oost-22-juli/

Vrede: Wat het is en waarom het kan

Auteur: Rolien Sasse
Titel: Vrede: Wat het is en waarom het kan
Uitgever: Blossom Books, 2025
Prijs: € 17,99
ISBN: 978 94 6349 654 4
Aantal pagina’s: 144

We kennen in ons land een ongekend lange tijd van vrede. We leven in een uitzonderlijke situatie, een eiland in een wereld vol oorlog en geweld. Beseffen we wel hoe kwetsbaar veiligheid is? Rolien Sasse maakt zich zorgen over de nonchalance en ook over de tweespalt in ons land. Zij is directeur van de Nederlandse vredesorganisatie PAX. Solidariteit, compassie en wederzijdse zorg noemt zij cruciaal voor veiligheid. Je moet je kunnen verdedigen tegen agressie. Maar vrede creëer je niet met wapens.

Met dit helder geschreven boek schetst zij hoe we kunnen werken aan vrede en wat vrede werkelijk is. Zo probeert ze mensen te inspireren om in beweging te komen. Ze schrijft over bewapening, internationaal recht, economische belangen, klimaatverandering en over de rol van PAX. “Er is hoop en perspectief op vrede. Want die vrede, net als oorlog, maken wij zelf! (…) Vrede begint bij ieder van ons. (…) Een vrede gebaseerd op vertrouwen, recht en samenwerking, in plaats van dreiging en angst, en die beschermd wordt door een balans van macht en tegenmacht.”

Dialoog: Het gesprek tussen generaties

“Jongeren die niet langer de dromen van de ouderen bevragen, en alleen dromen zien die niet verder gaan dan hun neus lang is, hebben moeite met het dragen van hun heden en met het verdragen van hun toekomst. Als grootouders terugplooien in zwaarmoedigheid, zullen jongeren zich nog meer buigen over hun smartphone. Het scherm blijft misschien aan, maar het leven dooft voortijdig.” Deze uitspraak over de vriendschap en verbondenheid tussen de verschillende leeftijden deed paus Franciscus in 2022 tijdens een catechese over ouderdom.

Idealen doorgeven
De sociale leer van de Kerk roept op om samen te bouwen aan een beschaving van liefde. Jongeren en ouderen hebben elkaar daarbij nodig. Als zij elkaar niet spreken blijft elke generatie op zichzelf gericht en worden idealen niet doorgegeven. Een jongere die niet verbonden is met zijn wortels, leert niet de wereld om hem heen te begrijpen. Daarom is de liefdevolle en open dialoog tussen de generaties nodig, vooral de dialoog tussen grootouders en kleinkinderen.

Ouderen bezitten de rijkdom van het geleefde leven. Zij weten dat echte vreugde meer is dan consumeren, leuke dingen doen en comfort. Het gaat om de samenhang van alle leeftijden. Dat vraagt om aandacht voor de zorgen van de jongeren en om erkenning van de wijsheid van de oudere. De paus zei hierover: “De verbondenheid van de generaties is onmisbaar. In een samenleving waarin ouderen niet spreken met jongeren, jongeren niet met ouderen, volwassenen niet met bejaarden en ook niet met jongeren, is een onvruchtbare samenleving, een samenleving die niet naar de toekomst kijkt maar alleen naar zichzelf. Zij wordt eenzaam.”

Verantwoordelijkheid dragen
Als je met alle leeftijden in gesprek bent, is je volwassenheid rijker en sterker. Het maakt ook de zin van het leven als geheel duidelijk. Die bestaat niet alleen tussen de 25 en 60 jaar. De zin van het leven is alles, van geboorte tot dood. Tegenwoordig leven veel mensen na de pensioendatum nog vele jaren in goede gezondheid. Ook dan dragen we verantwoordelijkheid voor onze samenleving en is het leven niet alleen maar ‘genieten’. Een oudere kan op heldere wijze over de diepere zin van de dingen en over het geloof en de liefde spreken, met oprechtheid de menselijke tekortkomingen en teleurstellingen schetsen en met dankbaarheid de vruchten van de lange levenservaring voorleven en doorgeven.

Het gesprek tussen de generaties
Het inzicht van de oudere is een kostbaar geschenk voor jongeren. Een oudere kan ook luisteren naar wat de jongeren bezighoudt en daarover met hen spreken en zich inzetten voor hun belangen. Naarmate er meer ouderen zijn, moeten we meer oog hebben voor de belangen van de jongeren. Het gesprek tussen de generaties zal bijdragen aan een werkelijk humane samenleving.

Artikel in Magazine van het Bisdom Rotterdam: Tussenbeide, Zomer 2026