Kerk in de wereld van deze tijd 1

Begin dit jaar koos paus Leo XIV als onderwerp voor de catechese tijdens de wekelijkse algemene audiëntie de geschriften van het Tweede Vaticaans Concilie. Hij wil ons hiermee de schoonheid en het belang van dit concilie laten herontdekken. De teksten zijn nog steeds actueel en het toepassen ervan is een voortgaande opdracht voor de Kerk. Ook vandaag de dag zoekt de Kerk de dialoog met alle mensen van goede wil om tot een rechtvaardiger broederlijker wereld te komen, een toekomst met meer gerechtigheid, liefde en vrede.

Op 2 september was de eerste catechese over de pastorale constitutie ‘Gaudium et Spes’ (Vreugde en Hoop) over de Kerk in de wereld van deze tijd. De openingswoorden van deze constitutie luiden: “De vreugde en de hoop, het leed en de angst van de hedendaagse mens, vooral van de armen en van alle lijdenden, zijn ook de vreugde en de hoop, het leed en de angst van Christus’ leerlingen; en er is niets echt menselijks, of het vindt weerklank in hun hart.” (GS 1) Hier wordt uitdrukking gegeven aan een wezenlijk aspect van de Kerk: haar pastorale karakter. Christus heeft ons menselijk leven gedeeld. Van de Kerk, van ons vraagt dat dat wij ons het leven van anderen tot het onze maken.

De paus verklaart: “Dit delen roept ons op alle passiviteit en onverschilligheid achter ons te laten gezien de huidige gebeurtenissen, de geschiedenis en het leven van mensen, speciaal gezien de snelle en omvangrijke veranderingen die we momenteel ervaren. We kunnen geen niet-betrokken toeschouwers blijven. We moeten juist met ons hart luisteren, onszelf laten uitdagen en betrokken raken. (…) ‘Gaudium et Spes’ leert: ‘De Kerk moet voortdurend de tekenen van de tijd bestuderen en ze in het licht van het Evangelie verklaren.’ (GS 4) (…) Christelijke solidariteit verplicht ons tot betrokkenheid met de realiteit en tot het ontmaskeren van de tegenstellingen die het persoonlijke en maatschappelijke leven in deze tijd tekenen.” Als voorbeelden noemt de paus hoe de steeds weer nieuwe mogelijkheden die de wetenschappelijke en technologische vooruitgang ons biedt, niet altijd leiden tot welvaart voor iedereen. Hoe het niet lukt de wetten van het maatschappelijk leven beter te begrijpen. Hoe ondanks een nog grotere overvloed aan rijkdom, mogelijkheden en economische macht dan in de dagen van het concilie een zeer groot deel van de wereldbevolking nog steeds door honger en gebrek gekweld wordt. Hoe nog steeds een algemeen gedeeld bewustzijn dat de toekomst van de planeet op het spel staat, ontbreekt en hoe moeilijk het is van onze zelfgerichte consumptie los te komen. En hoe velen nog steeds de illusie hebben dat oorlog een effectief middel is om vrede te bewerken.

Zie voor de gehele tekst in diverse talen, maar niet in het Nederlands: http://www.vatican.va.

Artikel in de Weekbrug van de Hartebrugkerk 13-09-2026