Vrede en dialoog

Vrede aan u allen!

Wij katholieken vieren volgende week met Kerstmis de geboorte van Jezus van Nazareth. Dat is voor ons een belangrijk feest. Voor moslims is Jezus ofwel Isa een groot profeet. Voor ons christenen is Hij God de Zoon die mens is geworden. Ons geloof in de goddelijke drie-eenheid: Vader, Zoon en heilige Geest betekent ook voor ons dat er slechts één God is.

Moslims, joden en christenen delen het geloof in één God: de Barmhartige, de Liefdevolle. In het geloof zijn wij allen kinderen van Abraham. Wij delen het geloof in God die vol liefde voor ons mensen is. Uit liefde heeft God alles geschapen en Hij blijft heel zijn schepping met zijn liefde omringen. De menswording van God de Zoon is voor ons het ultieme teken van Gods liefde voor de schepping en voor ons mensen. De Schepper verenigt zich uit liefde op zeer innige wijze met zijn schepping.

In de Kerstnacht klinken in onze kerken de woorden: “Eer aan God in den hoge en op aarde vrede onder de mensen in wie Hij welbehagen heeft.” “Een Kind is ons geboren, een Zoon ons geschonken… Men noemt Hem: wonderbare Raadsman, Goddelijke Held, eeuwige Vader, Vredesvorst.” Kerstmis wordt wereldwijd gezien als feest van vrede. Dat is ook wat ons hier vanavond samenbrengt. Wij willen ons inzetten voor de vrede. Daarvoor zoeken we elkaar op, ontmoeten wij elkaar en gaan we met elkaar in gesprek.

Het is een relatief nieuw inzicht in de geschiedenis van de mensheid. Vrede bereik je niet met wapens en geweld, niet met het voeren van oorlog. Vrede bereik je door elkaar te leren kennen en elkaar te begrijpen. Ook voor ons gelovigen – moslims en christenen – is dit nieuw. Dit jaar vierden wij katholieken dat zestig jaar geleden de verklaring Nostra eatate tot stand kwam. In deze verklaring spreekt de katholieke Kerk met waardering over andere godsdiensten. Zo maakt zij het gesprek met andere godsdiensten mogelijk.

Over moslims staat er geschreven: “De Kerk beschouwt ook met hoogachting de moslims, die de éne, levende en uit zichzelf bestaande, barmhartige en almachtige God aanbidden, de Schepper van hemel en aarde, die gesproken heeft tot de mensen. Zij trachten zich met heel hun hart ook aan zijn verborgen raadsbesluiten te onderwerpen, zoals Abraham, op wie het islamitisch geloof zich zo graag beroept, zich aan God onderwierp. Hoewel zij Jezus niet als God erkennen, vereren zij Hem toch als profeet, en zij eren zijn maagdelijke Moeder Maria, die zij soms zelfs met godsvrucht aanroepen. Bovendien verwachten zij de dag van het oordeel, waarop God de mensen zal doen verrijzen en hun zal vergelden naar werken. Daarom staat een hoogstaand zedelijk leven bij hen zeer in achting en vereren zij God, vooral door gebed, aalmoezen en vasten.”

De afgelopen decennia is – als vervolg hierop – wereldwijd en op alle niveaus, van hoog tot laag, de dialoog met vertegenwoordigers van andere godsdiensten gestart. Door naar elkaar te luisteren en de eigen gedachten toe te lichten leren wij elkaar kennen en begrijpen. Zo dragen we op eigen wijze en in de eigen omgeving bij aan de vrede. Ik ervaar dat ook als een persoonlijke verrijking. Door de dialoog wordt ook mijn eigen geloof verdiept.

Een voorbeeld hiervan is mijn contact met Büşra & Esat hier in Leiden. Een jaar geleden maakten wij een wandeling door de stad. Hierbij trokken we langs een aantal kerken en moskeeën, langs de synagoge en langs andere uitingen van religieus leven in deze stad. Het leidde tot mooie gesprekken met elkaar. Van deze interreligieuze wandeling is nu een folder gemaakt. Deze kunt u straks meenemen. Dan kunt u samen met anderen deze wandeling maken.

Ik wens u allen een vreugdevol en vredevol Kerstfeest toe.

Toespraak tijdens kerstdiner van Stichting Atlas in Leiden op 20-12-2025.