De werken van barmhartigheid in de Martinikerk in Groningen

Ontvankelijk zijn is een belangrijke eigenschap van mensen. Wij mensen zijn veelzijdig. Op vele manieren zoeken wij naar antwoorden. Al onze zintuigen zijn daarbij van belang. De schoonheid van de kunst opent ons hart en scherpt onze geest. Het mysterie laat zich moeilijk in woorden vatten. Rationele taal schiet tekort. Gedichten, glas-in-loodramen, beelden, schilderijen en muziek raken aan andere dimensies van ons bestaan. Zij maken ons ontvankelijk voor het mysterie.

Door de eeuwen heen zijn schilders geïnspireerd door de werken van barmhartigheid. In tal van kerken zijn glas-in-loodramen te vinden waarin zij zijn afgebeeld. Hoogtepunten uit de Nederlandse schilderkunst zijn de zeven werken van barmhartigheid van de Meester van Alkmaar. De in 1504 geschilderde panelen zijn te vinden in het Rijksmuseum in Amsterdam. Het werk van Pieter Brueghel de Jonge uit 1559 hangt in het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen. In het Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam hangt een schilderij uit 1580 van een anonieme meester.

In hun voetsporen trad Egbert Modderman. Vorig jaar voltooide hij zijn acht werken van barmhartigheid. Deze zijn te vinden in de Groningse Martinikerk. Hij koos een geheel eigen invalshoek door verschillende Bijbelverhalen met de werken van barmhartigheid te verbinden. Evenals zijn grote voorgangers plaatst hij deze min of meer in onze eigen tijd. De modellen op de schilderijen zijn Groningers uit zijn directe omgeving. Het interieur van de Martinikerk vormt de achtergrond van de taferelen. Op ieder van de schilderijen is iemand afgebeeld die op een of andere wijze ons aanspreekt en een beroep op onze meelevendheid doet. Juist deze op onszelf gerichte blikken laten veel ruimte voor een eigen interpretatie. Ieder wordt op zijn eigen wijze aangesproken.

Het eerste werk dat Modderman maakte is de afbeelding van Sint Maarten. Deze heilige is de patroon van de kerk en van de stad Groningen. Het verhaal van Martinus van Tours verwijst rechtstreeks naar ‘de naakten kleden’. Anders dan gebruikelijk zien we hier Martinus niet hoog te paard, maar gaat de aandacht op de eerste plaats naar de bedelaar die ons aankijkt en onze betrokkenheid vraagt. Martinus staat op de achtergrond en niet in het licht. Na het maken van dit eerste schilderij kreeg Modderman de opdracht de overige werken van barmhartigheid in beeld te brengen. Met het oog op de plaatsing in de kooromgang van de kerk is voor de rest van de serie een ander formaat gekozen. De kooromgang bestaat uit zeven wanden. Dit maakte het mogelijk om ook het door paus Franciscus toegevoegde achtste werk van barmhartigheid, het behoud van het gemeenschappelijk huis op te nemen.

Een goede reden voor een uitstapje naar Groningen. Zie voor meer informatie: https://martinikerk.nl/.

Artikel in het maandblad van de KBO Voorburg, Contact juli 2025